16 กรกฎาคม 2569 | สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) โดย สำนักวิจัยและพัฒนาจีโนมิกส์  เดินหน้าขับเคลื่อนระบบนิเวศวิจัยและพัฒนาทางการแพทย์จีโนมิกส์ ลงพื้นที่เยี่ยมชมการดำเนินงานและจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกับ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ระหว่างวันที่ 14–15 กรกฎาคมที่ผ่านมา เพื่อชี้แจงกระบวนการเข้าถึงข้อมูลพันธุกรรมอย่างปลอดภัย ภายใต้แผนปฏิบัติการโครงการจีโนมิกส์ประเทศไทย (Genomics Thailand) มุ่งเป้ายกระดับมาตรฐานการรักษาพยาบาลและคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน

การลงพื้นที่นิเทศติดตามผลงานในรอบ 5 ปีครั้งนี้ นำโดย ดร.นุสรา สัตย์เพริศพราย ผู้จัดการงานวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาจีโนมิกส์ สวรส. ได้เข้าเยี่ยมชมศูนย์วิจัยการแพทย์ปริวรรต ม.อ. ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ได้รับทุนสนับสนุนจาก สวรส. มาตั้งแต่ปีพ.ศ. 2563 ในการจัดเก็บตัวอย่างชีวภาพของผู้ป่วย และขยายบริการด้านการแพทย์จีโนมิกส์และการแพทย์แม่นยำ ช่วยให้ประชาชนในเขตสุขภาพที่ 12 และพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง สามารถเข้าถึงการตรวจขั้นสูงโดยการถอดรหัสพันธุกรรมได้ในพื้นที่ภาคใต้โดยไม่ต้องเดินทางเข้ากรุงเทพฯ

ในส่วนของเวทีประชุมสัมมนา ณ อาคารศูนย์ทรัพยากรการเรียนรู้ ม.อ. ได้รับเกียรติจาก                    รศ.ดร.แหลมทอง ชื่นชม ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนา ม.อ. เป็นประธานเปิดการประชุม โดยเปิดเผยว่า ม.อ. เป็นภาคีสำคัญที่ขับเคลื่อนโครงการวิจัยภายใต้แผนฯจีโนมิกส์แล้วถึง 21 โครงการ และส่งมอบตัวอย่างชีวภาพสูงเป็นอันดับ 8 ของประเทศ รวม 2,573 ตัวอย่าง การระดมความคิดเห็นในครั้งนี้จึงเป็นกลไกสำคัญช่วยให้กำหนดทิศทางแผนปฏิบัติการระยะที่ 2 ของโครงการฯ เพื่อขยายผลลัพธ์สู่การดูแลรักษาพยาบาลระดับบุคคล

ดร.นุสรา กล่าวถึงความสำเร็จของแผนฯจีโนมิกส์ในระยะแรก โดยสามารถลดต้นทุนงบประมาณในการถอดรหัสพันธุกรรมลงได้เกือบครึ่งนึงจากการบริหารงบประมาณแบบรวมศูนย์ และค้นพบตำแหน่งความแปรผันทางพันธุกรรมใหม่ในประชากรไทยถึง 65 ล้านตำแหน่ง ที่ยังไม่เคยปรากฏในฐานข้อมูลสากล นำไปสู่การพัฒนาชุดตรวจยีนเสี่ยงมะเร็งที่มีความแม่นยำในผู้ป่วยชาวไทยสูงถึง 90% โดย สวรส. มุ่งผลักดันงบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.) เพื่อขับเคลื่อนการแพทย์แม่นยำ เปลี่ยนจากการรักษาเป็นการป้องกันโรค เพื่อให้ประชาชนไทยสุขภาพดีอย่างยั่งยืน

เพื่อเป็นการสร้างความมั่นใจในการใช้ประโยชน์จากข้อมูลพันธุกรรมให้สอดคล้องกับพรบ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ผู้เชี่ยวชาญจาก สวรส. และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดย        ดร.ชุมพล งามผิว ได้บรรยายถึงระบบการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลตามมาตรฐาน "5 Safe" ผ่านนวัตกรรมแพลตฟอร์มสารสนเทศ เช่น ฐานข้อมูลความถี่ของตำแหน่งทางพันธุกรรมในประชากรไทย หรือ ThaiGeR, แพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูล v@pp ที่พัฒนาขึ้นโดยสวทช. และเปิดให้นักวิจัยและบุคลากรทางการแพทย์ใช้ฟรี ช่วยลดงบประมาณประเทศในการซื้อซอฟต์แวร์ราคาสูง รวมถึงระบบ SDE (Secure Data Environment) ที่ส่งเสริมให้เกิดการใช้ข้อมูลพันธุกรรมในงานวิจัยโดยมีการป้องกันข้อมูลดิบรั่วไหล ตลอดจนกระบวนการขอใช้ข้อมูล พร้อมแนวทางการสนับสนุนทุนวิจัยและการตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ

นอกจากนี้ เวทีดังกล่าวได้เปิดรับฟังข้อเสนอแนะเชิงลึกจากนักวิจัย ม.อ. อาทิ ผศ.ดร.นพ.ทันสิษฐ์ แสงแก้ว และ ผศ.ดร.ภาสรัตน์ คงขาว ในการเข้าถึงข้อมูลเพื่อวิจัยโรคหายาก และการพัฒนาระบบ Data Catalog เพื่ออำนวยความสะดวกในการที่นักวิจัยจะเข้าใช้ข้อมูลพันธุกรรม ซึ่ง สวทช. อยู่ระหว่างการพัฒนาระบบ TRE บนคลาวด์ ที่ทำหน้าที่เสมือนสภาพแวดล้อมความปลอดภัยสูง ให้นักวิจัยสามารถประมวลผลข้อมูลดิบได้อย่างอิสระและนำออกได้เฉพาะผลลัพธ์ที่เป็นสารสนเทศเท่านั้น

การขับเคลื่อนเชิงรุกในครั้งนี้ ตอกย้ำบทบาทของ สวรส. ในฐานะฟันเฟืองกลางที่เชื่อมโยงเครือข่ายวิจัย เพื่อเปลี่ยนฐานข้อมูลพันธุกรรมให้เกิดประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมต่อระบบสาธารณสุขและการพัฒนาเศรษฐกิจการแพทย์ของประเทศไทย และประชาชน อย่างแท้จริง

เกี่ยวกับ สำนักวิจัยและพัฒนาจีโนมิกส์ สวรส. หน่วยงานภายใต้สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) มีภารกิจหลักในการบริหารจัดการทุนวิจัย ขับเคลื่อนนโยบาย และส่งเสริมระบบนิเวศวิจัยด้านการแพทย์จีโนมิกส์ของประเทศ เพื่อมุ่งสู่การแพทย์แม่นยำและการสาธารณสุขที่ยั่งยืน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่: 

สำนักวิจัยและพัฒนาจีโนมิกส์ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) โทรศัพท์ 0-2027-9701 ต่อ 9062