สวรส. เปิดผลวิจัยความสำเร็จถ่ายโอน รพ.สต. สู่ อบจ. 63 จังหวัด ยกระดับระบบสุขภาพปฐมภูมิด้วยยุทธศาสตร์ “ด้านบริการ VS ด้านบริหารจัดการ”

📍วันนี้ 10 ก.ค. 69 : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) นำโดย ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองผู้อำนวย สวรส. เครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ได้ร่วมกันจัดการประชุมหารือแนวทางมาตรฐานการจัดบริการระบบสุขภาพปฐมภูมิและนำเสนอข้อมูลการจัดบริการระบบสุขภาพปฐมภูมิของพื้นที่

การประชุมในวันนี้ได้รับเกียรติจาก นายสมพร ใช้บางยาง ประธานอนุกรรมการบริหารภารกิจถ่ายโอนด้านสาธารณสุขให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นประธานเปิดงานและชี้แจงวัตถุประสงค์ พร้อมด้วย นายศิริพันธ์ ศรีกงพลี รองอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ที่มาร่วมแสดงวิสัยทัศน์และความคาดหวังในการยกระดับมาตรฐานระบบสุขภาพปฐมภูมิขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) โดยมีผู้แทนจาก 10 องค์การบริหารส่วนจังหวัดนำร่อง สมาคมท้องถิ่นต่างๆ และชมรมกระจายอำนาจสาธารณสุขสู่ท้องถิ่นเข้าร่วมระดมความคิดเห็นอย่างพร้อมเพรียง

ผศ.ดร.จรวยพร นำเสนอข้อมูลผลการวิจัยและแนวทางการพัฒนาขีดความสามารถขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ในการจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิ พบว่าภาพรวมการถ่ายโอนภารกิจโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ไปยัง อบจ. มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยในปัจจุบันปีงบประมาณ 2569 มี รพ.สต. ที่ถ่ายโอนไปแล้วจำนวน 4,559 แห่ง ครอบคลุม 63 จังหวัด ดูแลประชากรเพิ่มขึ้นถึง 15,639,218 คน และคาดการณ์ว่าในต้นปีงบประมาณ 2570 เมื่อรวมแผนการถ่ายโอนที่จะเกิดขึ้นอีก 629 แห่ง (รวมถึง อบจ.อุดรธานี ที่เข้าร่วมเป็นจังหวัดที่ 64) จะทำให้มี รพ.สต. ถ่ายโอนรวมทั้งสิ้น 5,188 แห่ง หรือคิดเป็นร้อยละ 52.5 ของ รพ.สต. ทั่วประเทศ โดยผลการศึกษาวิจัยตั้งแต่ปี 2566-2569 ชี้ให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงเชิงบวกในมิติด้านการเงินการคลัง ซึ่งต้นทุนการรักษาพยาบาลโดยแพทย์ลดลงจาก 1.06 แสนบาท เหลือเพียง 0.56 แสนบาท ภายใต้ระบบการจัดสรรงบประมาณโอนล่วงหน้า ขณะที่ประชาชนมีความพึงพอใจในบริการสาธารณสุขยุคใหม่อยู่ในระดับ "พึงพอใจมาก" และเกิดนวัตกรรมสุขภาพในท้องถิ่นมากมายจากงานวิจัยที่ สวรส. ให้การสนับสนุน

หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนนโยบายนี้ให้ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน อยู่ที่การพัฒนาขีดความสามารถของ อบจ. ในฐานะผู้บริหารระบบสุขภาพปฐมภูมิระดับจังหวัดรายใหม่ ซึ่ง ผศ.ดร.จรวยพร ได้นำเสนอแนวทางการพัฒนาผ่านการผสมผสาน 2 ประเด็นหลัก ประเด็นแรกคือ "ด้านบริการ" ที่มุ่งเน้นคุณภาพชีวิตของประชาชนเป็นศูนย์กลาง รพ.สต. ได้ขยายบริการเฉพาะทางที่ตอบโจทย์พื้นที่ เช่น เวชศาสตร์ครอบครัว การดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) การป้องกันสมองเสื่อม และการดูแลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ส่งผลให้ยอดการคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงในกลุ่มประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไป เพิ่มขึ้นมากกว่า 200,000 ราย รวมถึงการดึงศักยภาพอันโดดเด่นของ อสม. เข้ามาจัดการสุขภาพชุมชนในระดับสูง ประเด็นที่สองคือ "ด้านบริหารจัดการ" ซึ่งพบว่าการถ่ายโอนไม่ใช่แค่เรื่องอาคารหรือกำลังคน แต่เป็นการบริหารโครงสร้างที่ซับซ้อน ทั้งงบประมาณ ระบบยา เวชภัณฑ์ และระบบข้อมูล ปัจจุบันยังคงมีข้อท้าทายเรื่องแผนพัฒนาอัตรากำลังพลที่ยังไม่ครบถ้วนและความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงยานอกบัญชีที่ต้องเร่งพัฒนาต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม คุณภาพบริการของ รพ.สต. หลังถ่ายโอนจะเข้มแข็งได้ ไม่ใช่การปล่อยให้ดำเนินงานตามลำพัง สิ่งสำคัญที่สุดคือการรักษาความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับเครือข่ายเดิมของกระทรวงสาธารณสุข ทั้งสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) โรงพยาบาลแม่ข่าย และหน่วยงานวิชาการต่างๆ เพื่อพึ่งพาระบบการส่งต่อผู้ป่วย มาตรฐานการรักษา และการสนับสนุนทางคลินิกอย่างไร้รอยต่อ เพื่อให้ผลลัพธ์สุดท้ายสะท้อนกลับไปที่สุขภาพของประชาชนและความเชื่อมั่นต่อระบบบริการสุขภาพท้องถิ่นอย่างแท้จริง ทั้งนี้ สวรส. ได้ร่วมขับเคลื่อนโดยจัดทำฐานข้อมูลกลาง (Dashboard) และเครื่องมือสัญญาณเตือนผลด้านสุขภาพ เพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถติดตามแนวโน้มและขับเคลื่อนนโยบายนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยความร่วมมือของ สวรส. ในครั้งนี้ ถือเป็นหัวใจสำคัญในการนำองค์ความรู้ งานวิจัย และฐานข้อมูลระบบสาธารณสุขมาร่วมขับเคลื่อนและยกระดับการแพทย์ปฐมภูมิในระดับท้องถิ่นอย่างเป็นระบบและมีหลักวิชาการรองรับ เพื่อให้เกิดการพัฒนาศักยภาพอย่างยั่งยืน ณ ห้องประชุมวีนัส ชั้น 3โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร