วันที่ 15 มิถุนายน 2569 ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ได้เข้าร่วมพิธีเปิดการประชุมโครงการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่ด้านการวิจัยนโยบายและระบบสุขภาพ ปี 2569 (Health Policy and Systems Research Fellowship) รุ่นที่ 2 ผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งโครงการนี้เป็นความร่วมมือระหว่าง สวรส. และมูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP) เพื่อพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และทักษะด้านการวิจัยนโยบายและระบบสุขภาพ สามารถสร้างงานวิจัยที่ตอบโจทย์ปัญหาสำคัญของประเทศ และเชื่อมโยงองค์ความรู้จากงานวิจัยไปสู่การกำหนดและขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในการเปิดโครงการ ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองประธานกรรมการบริหารโครงการฯ กล่าวต้อนรับนักวิจัยรุ่นใหม่ กล่าวถึงความสำคัญของการพัฒนานักวิจัยด้านระบบสุขภาพและนโยบายสุขภาพให้มีความเข้มแข็ง เพื่อร่วมเป็นกำลังสำคัญในการรับมือกับความท้าทายของระบบสุขภาพไทยในอนาคต โดยชี้ให้เห็นถึงความท้าทายระบบสุขภาพไทย ต้องอาศัยนักวิจัยที่เข้าใจระบบและขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง ปัจจุบันระบบสุขภาพของประเทศไทยกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่มีความซับซ้อนและรวดเร็วในหลายมิติ 1) การเปลี่ยนแปลงของบริบทโลกและภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) ที่ส่งผลต่อระบบสุขภาพในระดับประเทศและระดับนานาชาติ 2) การเข้าสู่สังคมสูงวัย (Aging Society) ซึ่งส่งผลต่อภาระโรค การจัดบริการสุขภาพ และการออกแบบระบบดูแลระยะยาว 3) ปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (Non-Communicable Diseases: NCDs) ที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น รวมถึงปัญหาภาวะน้ำหนักเกิน โรคอ้วน และความท้าทายด้านการเข้าถึงบริการสุขภาพ 4) การเปลี่ยนแปลงจากเทคโนโลยี (Technology Disruption) ที่เข้ามามีบทบาทต่อรูปแบบบริการ การบริหารจัดการ และทิศทางการพัฒนาระบบสุขภาพในอนาคต ภายใต้บริบทดังกล่าว งานวิจัยนโยบายและระบบสุขภาพ (HPSR) จึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยทำความเข้าใจปัญหาเชิงระบบ สังเคราะห์องค์ความรู้ และพัฒนาแนวทางแก้ไขที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย

จากนั้น นพ.วิโรจน์ ตั้งเจริญเสถียร (ประธานกรรมการบริหารโครงการฯ และรองประธาน IHPP)  และ นพ.สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ (ที่ปรึกษาโครงการฯ และรองประธาน IHPP) ร่วมกล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมอบรม พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการพัฒนานักวิจัยที่ไม่ได้มีบทบาทเพียงการผลิตผลงานวิชาการ แต่ต้องสามารถนำองค์ความรู้ไปเชื่อมโยงกับกระบวนการกำหนดนโยบายและสร้างการเปลี่ยนแปลงในระบบสุขภาพได้จริง โดย นพ.สุวิทย์ กล่าวถึงแนวคิดการใช้คำว่า “นักวิจัยและนักขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ” เนื่องจากการพัฒนาระบบสุขภาพในปัจจุบันไม่สามารถมองเฉพาะบริบทภายในประเทศได้ แต่จำเป็นต้องเชื่อมโยงกับสถานการณ์ระดับภูมิภาคและระดับโลก โดยนักวิจัยจำเป็นต้องศึกษาบทเรียนจากต่างประเทศ รวมถึงนำองค์ความรู้และกรอบนโยบายระดับสากลมาประยุกต์ใช้ เพื่อสนับสนุนการออกแบบนโยบายสุขภาพของประเทศไทยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งนี้ การวิจัยระบบสุขภาพไม่ได้สิ้นสุดเพียงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ แต่ต้องสามารถตอบคำถามเชิงระบบ เช่น เหตุใดระบบสุขภาพจึงมีข้อจำกัดด้านทรัพยากร เหตุใดหน่วยบริการบางแห่งประสบปัญหาทางการเงิน หรือปัจจัยใดที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของระบบบริการ ซึ่งข้อมูลจากงานวิจัยจะเป็นพื้นฐานสำคัญในการตัดสินใจเชิงนโยบาย ตัวอย่างสำคัญคือ การประเมินความคุ้มค่าและความเหมาะสมของสิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยหลักฐานทางวิชาการเพื่อพิจารณาว่าเทคโนโลยีหรือบริการสุขภาพใดควรได้รับการสนับสนุน เพื่อให้การใช้ทรัพยากรด้านสุขภาพเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน

จากนั้น ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ กล่าวเสริมว่า ที่ผ่านมาโครงการพัฒนาศักยภาพนักวิจัยรุ่นใหม่ด้านการวิจัยนโยบายและระบบสุขภาพ รุ่นที่ 1 ได้พัฒนาเครือข่ายนักวิจัยจำนวน 9 คน จากหลากหลายสาขาวิชาชีพ อาทิ แพทย์ เภสัชกร พยาบาล และนักวิชาการด้านสุขภาพ จากสถาบันการศึกษาและหน่วยงานสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งปัจจุบันยังคงมีการทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างองค์ความรู้และสนับสนุนการแก้ไขปัญหาเชิงระบบสุขภาพ สำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่ รุ่นที่ 2 ซึ่งได้ผ่านกระบวนการคัดเลือกอย่างเข้มข้น เพื่อเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนนักวิจัยด้านระบบสุขภาพ โดยมุ่งหวังให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ สร้างเครือข่ายความร่วมมือ และเติบโตเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนางานวิจัยที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อการพัฒนาระบบสุขภาพของประเทศไทยในอนาคต