สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)

สวรส. ร่วมประชุมอนุกรรมาธิการฯ ดันแนวคิด "D-R-I-V-E" ปลดล็อกงานวิจัยด้านสุขภาพสู่การใช้ประโยชน์จริง

วันที่ 9 มิถุนายน 2569 ณ ห้องประชุม 202 อาคารรัฐสภา ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ได้เข้าร่วมประชุมกับคณะอนุกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยมี ดร.อมรศักดิ์ กิจธนานันท์ เป็นประธาน ซึ่งคณะอนุกรรมาธิการฯ ได้ให้ความสำคัญกับปัญหาความท้าทายในการนำผลงานวิจัยไปต่อยอดและใช้ประโยชน์เพื่อการพัฒนาประเทศที่ยังมีสัดส่วนที่น้อย โดยคณะอนุกรรมาธิการฯ ได้จัดทำร่างรายงานเรื่องข้อเสนอเชิงนโยบายการนำงานวิจัยด้านการแพทย์ สุขภาพ การเกษตรและอาหารไปใช้ประโยชน์เพื่อขับเคลื่อนให้เป็นรูปธรรม ซึ่งผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วยหน่วยงาน เช่น สอวช. สกสว. สวก. สวรส. สนช. บพข. วช. สวทช. และสถาบันการศึกษา ร่วมให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ โดยผลการศึกษากล่าวถึงสภาพปัญหาและข้อจำกัดของการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ พบว่า ประเทศไทยยังเผชิญอุปสรรคเชิงโครงสร้างในหลายมิติ เช่น งานวิจัยไม่ตอบโจทย์หรือไม่ตรงตามความต้องการของผู้ใช้ สาเหตุส่วนใหญ่ เป็นการผลิตผลงานวิจัยตามความเชี่ยวชาญหรือความสนใจของนักวิจัยมากกว่าความต้องการของตลาด ทำให้ผลงานวิจัยไม่ตอบโจทย์ผู้ใช้งานจริง หรืองานวิจัยที่ผลิตเป็นงานวิจัยในส่วนต้นน้ำที่ยังไม่พร้อมนำไปต่อยอดให้ใช้ประโยชน์ ขาดการจัดทำมาตรฐานภาคบังคับหรือผลทดสอบที่รองรับการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากผลการวิจัย การขาดกลไกการเชื่อมโยงและส่งต่อผลงานวิจัยไปสู่ผู้ใช้ เนื่องจากขาดหน่วยงานหรือบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในการผลักดันให้เกิดการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ จำนวนธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมมีจำนวนจำกัดและส่วนหนึ่งขาดความเชื่อมั่นในเทคโนโลยีที่พัฒนาโดยสถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัยในประเทศ

ข้อสนอเชิงนโยบายภายใต้แนวคิด "D-R-I-V-E" ประกอบด้วย 1) Demand-driven Research การกำหนดโจทย์วิจัยจากความต้องการของผู้ใช้งานอย่างแท้จริง 2) Result and Impact-oriented Funding การเพิ่มสัดส่วนงานวิจัย ประเภทที่มุ่งเน้นตอบโจทย์ Outcome-based 3) Integrated Value Chain การสนับสนุนทุนวิจัยของ Product Champion แบบครบวงจร รวมถึงการพัฒนากลไกส่งต่อระหว่างหน่วยงานที่บริหารจัดการทุนวิจัยพื้นฐาน (Fundamental Fund) สู่ทุนสนับสนุนงานเชิงกลยุทธ์ (Strategic Fund) ที่เชื่อมโยงตลอดเส้นทางผลกระทบ 4) Value Creation and Incentives การเพิ่มการใช้ประโยชน์โครงสร้างพื้นฐานที่รัฐลงทุนด้วยการบังคับใช้สำหรับโครงสร้างพื้นฐานที่มีมูลค่าการลงทุนสูง 5) Ecosystem Enablement การพัฒนาระบบนิเวศที่เอื้อต่อการทำงาน วิจัยและนวัตกรรม

โดย ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ ได้ให้ข้อมูลแลกเปลี่ยนถึงการผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบาย จำเป็นต้องระบุหน่วยงานเจ้าภาพให้ชัดเจน เช่น หากจะต้องปรับปรุงพระราชบัญญัติส่งเสริมการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2564 (TRIUP) โดยเฉพาะการปรับแก้ไขมาตรา 12 ซึ่งเป็นที่ให้นักวิจัยสละสิทธิ์ความเป็นเจ้าของได้ก่อนระยะเวลาของการเป็นเจ้าของสิ้นสุดลงเพื่อแก้ปัญหาผลงานวิจัย “ค้างอยู่ในระบบ” ที่นานเกินไป จำเป็นต้องให้ สกสว. เป็นเจ้าภาพ และกำหนด Roadmap หรือ Timeline ของการแก้ไขมาตรา 12 ให้ชัดเจน นอกจากนั้นเรื่องกลไกความร่วมมือจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง โมเดลการทำงานร่วม เช่น Triple Helix (มหาวิทยาลัย–อุตสาหกรรม–รัฐบาล) ที่เน้นการทำงานในรูปแบบ co-creation/co-investment เพื่อร่วมกำหนดโจทย์ ร่วมดำเนินการและร่วมลงทุนตามความเหมาะสม ที่ผ่านมาพบว่าภาคเอกชนร่วมลงทุนน้อย อาจจำเป็นต้องระบุกลวิธีให้ภาคเอกชนร่วมลงทุนให้มากขึ้น เป็นต้น