สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)

เชียงรายขับเคลื่อน “น้องฮัก” แพลตฟอร์มดูแลสุขภาพจิตเด็ก-วัยรุ่น เชื่อมงานวิจัย-บริการ-นโยบาย สู่การใช้ประโยชน์อย่างเป็นระบบ

ดร.จุไรรัตน์ พรหมใจ ผู้จัดการงานวิจัยและทีมนักวิชาการบริหารโครงการวิจัย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) พร้อมผู้ทรงคุณวุฒิจากกรมสุขภาพจิต สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และทีมวิจัยโครงการ “น้องฮัก: แพลตฟอร์มกลางการให้การดูแลด้านสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นในเขตจังหวัดเชียงรายและจังหวัดใกล้เคียงด้วยปัญญาประดิษฐ์” ร่วมประชุมหารือเพื่อต่อยอดโครงการวิจัยดังกล่าว โดยมีหน่วยงานในพื้นที่เข้าร่วมประชุม ได้แก่ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย และผู้แทนโรงเรียนที่ได้นำแพลตฟอร์ม “น้องฮัก” ไปใช้ประโยชน์ ทั้งนี้มี นายพรชัย พรสวรรค์ รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงราย กล่าวต้อนรับและเปิดการประชุม เมื่อวันที่ 12 ม.ค" 2569 ที่ผ่านมา ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย และโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ จ.เชียงราย

ผศ.ดร.กลกรณ์ วงศ์ภาติกะเสรี อาจารย์มหาวิทยาลัยมหิดล หัวหน้าโครงการวิจัยฯ นำเสนอผลการดำเนินงานการพัฒนา “น้องฮัก” แพลตฟอร์มกลางด้านสุขภาพจิตสำหรับเด็กและวัยรุ่นที่ครอบคลุมการพัฒนา AI แชทบอท การคัดกรอง การให้คำปรึกษาเบื้องต้น การตรวจจับสัญญาณ การส่งต่อกรณีมีความเสี่ยง และการสร้างชุมชนออนไลน์

ทั้งนี้ผู้แทนจากโรงเรียน ซึ่งเป็นผู้ใช้งานแพลตฟอร์มน้องฮัก สะท้อนประสบการณ์จากการใช้งานจริงว่า “น้องฮักช่วยให้โรงเรียนมองเห็นนักเรียนที่มีความเสี่ยงได้เร็วขึ้น ครูไม่ต้องทำงานลำพัง และรู้ว่าจะประสานกับหน่วยบริการอย่างไร ส่วนเด็กบางคนที่ไม่กล้าเข้าหาครู ก็มีการเริ่มต้นพูดคุยผ่านแพลตฟอร์มน้องฮัก”

นอกจากนี้ ผศ.ดร.กลกรณ์ ยังได้นำเสนอแนวทางการต่อยอดโครงการวิจัย ‘น้องฮัก’ ระยะที่ 2 ซึ่งมุ่งยกระดับแพลตฟอร์มจากการคัดกรองไปสู่ระบบดูแลสุขภาพจิตแบบครบวงจร โดยเน้นการเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบสุขภาพของจังหวัด การดูแลรายบุคคล การขยายการคัดกรองไปสู่ปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น ปัญหาการใช้สารเสพติดและความรุนแรง รวมถึงการพัฒนากลไกเยาวชนในพื้นที่ ผ่านแนวคิด Nonghug Youth Ambassador

ด้าน นพ.ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์ ที่ปรึกษากรมสุขภาพจิต กล่าวว่า การต่อยอดน้องฮักสะท้อนทิศทางสำคัญของระบบสุขภาพจิตไทยที่ต้องขยับจากการดูแลแบบตั้งรับไปสู่การดูแลเชิงรุก โดยใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีเป็นฐานในการช่วยเหลือเด็กและวัยรุ่นตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

ด้าน ดร.จุไรรัตน์ กล่าวว่า น้องฮักไม่ใช่เพียงแพลตฟอร์มเทคโนโลยี แต่เป็นเครื่องมือเชิงระบบที่เชื่อมงานวิจัย ข้อมูล และการทำงานของหน่วยบริการในพื้นที่ หากมีการพัฒนาต่อยอดอย่างเหมาะสม จะสามารถช่วยสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายด้านสุขภาพจิตบนฐานข้อมูลที่เกิดขึ้นจริง

ภายหลังการประชุมทีม สวรส. ผู้ทรงคุณวุฒิ และ สสจ.เชียงราย ได้เยี่ยมชมการดำเนินงานด้านจิตเวชและยาเสพติดของโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ โดยแลกเปลี่ยนภาพรวมของระบบบริการตั้งแต่ผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยใน การบำบัดสารเสพติดไปจนถึงการติดตามดูแลต่อเนื่องในชุมชน การเยี่ยมชมครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพและโอกาสของ “น้องฮัก” ในการที่จะมาช่วยเชื่อมการคัดกรองในโรงเรียนและชุมชน กับระบบการส่งต่อเพื่อการรักษาในโรงพยาบาล ตลอดจนการช่วยลดการตกหล่นของผู้ป่วย และเสริมความต่อเนื่องของการดูแลตั้งแต่การป้องกัน การรักษา จนถึงการเกิดผลลัพธ์ของการให้บริการ

ทั้งนี้การขับเคลื่อน “น้องฮัก” จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างนักวิจัย หน่วยสนับสนุนทุนวิจัยอย่าง สวรส. และหน่วยบริการในพื้นที่ เพื่อยกระดับระบบการดูแลสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นของจังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความพร้อม และมีศักยภาพที่สามารถพัฒนาเป็นต้นแบบการขยายผลสู่พื้นที่อื่นในอนาคต รวมถึงการสร้างความยั่งยืนให้เกิดขึ้นต่อไป