งานวิจัยมาใหม่แนะนำ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพของโครงการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่เป็นปัญหาในพื้นที่ (PPA) ภายใต้สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ในช่วงปีงบประมาณ 2563–2566 และศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของโครงการ เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย การวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน (mixed methods) ภายใต้กรอบแนวคิด RE-AIM ซึ่งประกอบด้วย Reach, Effectiveness, Adoption, Implementation และ Maintenance จากการพัฒนาเครื่องมือประเมินคุณภาพโครงการจำนวน 22 รายการ ผ่านกระบวนการ Delphi จากผู้เชี่ยวชาญ 22 คน และนำไปประเมินโครงการ PPA จำนวน 459 โครงการทั่วประเทศ ผลการศึกษาพบว่าโครงการส่วนใหญ่ดำเนินการในระดับจังหวัด และเน้นประเด็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ซึ่งใช้งบประมาณสูงที่สุด คะแนนคุณภาพโครงการตามกรอบ RE-AIM แบบไม่ถ่วงน้ำหนักมีค่าเฉลี่ย 11.3 จาก 22 คะแนน (ระดับปานกลาง) โดยมีเพียงร้อยละ 9–10 ที่มีคุณภาพระดับดีอย่างสม่ำเสมอ เมื่อถ่วงน้ำหนักตามงบประมาณ คะแนนเฉลี่ยเพิ่มเป็น 12.0 คะแนน และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อยตลอดช่วงเวลา (β = +0.19 คะแนน/ปี, p<0.05) เมื่อพิจารณาตามมิติ พบว่า Implementation มีคะแนนสูงที่สุด สะท้อนความสามารถในการดำเนินงานตามแผน ขณะที่ Reach และ Maintenance มีคะแนนต่ำอย่างต่อเนื่องในทุกเขตสุขภาพ แสดงถึงข้อจำกัดด้านการเข้าถึงและความยั่งยืนของโครงการ ข้อมูลเชิงคุณภาพชี้ว่าการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ส่งผลทั้งเชิงบวกและข้อจำกัด โดยช่วยเพิ่มความสอดคล้องกับบริบทพื้นที่ แต่ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำด้านศักยภาพและความต่อเนื่องของบุคลากร ปัจจัยเอื้อสำคัญ ได้แก่ การใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ โครงสร้างบริหารที่เข้มแข็ง และความร่วมมือระหว่างภาคส่วน ขณะที่ข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่ ความไม่ต่อเนื่องของงบประมาณ ระยะเวลาดำเนินงานสั้น และระบบข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์ โดยสรุป คุณภาพโครงการ PPA มีแนวโน้มดีขึ้นเล็กน้อยแต่ยังอยู่ในระดับปานกลาง และมีจุดอ่อนสำคัญในมิติ Reach และ Maintenance ข้อเสนอเชิงนโยบายหลัก คือ ยกเลิกงบประมาณ PPA และบูรณาการเข้าสู่ระบบ PP Basic โดยถ่ายทอดองค์ความรู้ พัฒนาชุดบริการมาตรฐาน และปรับระบบติดตามผลลัพธ์โดยไม่เพิ่มภาระงาน ทั้งนี้ควรดำเนินการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นระบบและค่อยเป็นค่อยไป อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่ยังคงงบประมาณ PPA ไว้ ควรปรับบทบาทเป็นกลไกยกระดับคุณภาพ โดยลดจำนวนโครงการ เพิ่มความเข้มข้นของงบประมาณ ใช้กรอบ RE-AIM ในการคัดเลือก และเสริมระบบสนับสนุนทางวิชาการและการติดตามผลลัพธ์ระยะยาว
คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น
คุกกี้ประเภทนี้มีความจำเป็นต่อการให้บริการเว็บไซต์ของ สวรส เพื่อให้ท่านสามารถเข้าใช้งานในส่วนต่าง ๆ ของเว็บไซต์ได้ รวมถึงช่วยจดจำข้อมูลที่ท่านเคยให้ไว้ผ่านเว็บไซต์ การปิดการใช้งานคุกกี้ประเภทนี้จะส่งผลให้ท่านไม่สามารถใช้บริการในสาระสำคัญของ สวรส. ซึ่งจำเป็นต้องเรียกใช้คุกกี้ได้
